Kleifarvatn

Kleifarvatn er stærsta og dýpsta stöðuvatn á Suðurnesjum. Vatnið er um 10 km2 að stærð og dýpt þess er u.þ.b. 97 m. Vatnið   er sérstakt fyrir umtalsverða vatnsborðssveiflur, sem geta skipt nokkrum metrum milli ára og hveravirkni í suðvestanverðri vatnskál vatnsins.

 

Krýsuvík

Búseta í Krýsuvík undir Bæjarfelli, var frá 12. öld þegar talið er að bærinn hafi verið   fluttur frá Húshólma,   til ársins 1942. Krýsuvík var talin höfuðból, enda stærsta jörð á Reykjanesskaga. Jörðin náði að sjó frá Selatöngum austur að sýslumörkum. Byggðin náði hámarki á miðöldum en 1860 var t.a.m. búskapur á 13 býlum. Eftir aldamótin 1900 fór fólki að fækka og kotin fóru í eyði.    Það eina sem minnir á höfuðbólið Krýsuvík og hjáleigurnar er Krýsuvíkurkirkja sem stendur á bæjarhólnum. Umhverfis hólinn eru tóftir Norðurkots, Snorrakots og Suðurkots.

 

Seltún

Háhitasvæðið við Seltún er fallegt brennisteins-og leirhverasvæði í Krýsuvíkurlandi. Þar stunduðu Krýsuvíkurbændur og útlendir athafnamenn brennisteinsvinnslu á nokkrum tímaskeiðum. Árið 1999 sprakk 50 ára gömul borhola með þeim afleiðingum að leir þeyttist langt upp í hlíðina. Eftir sprenginguna myndaðist tjörn sem er umlukin litskrúðugum jarðvegi í fögru umhverfi.

 

Krýsuvíkurberg

Krýsuvíkurbeg er um 7 km langt frá Hæl að Bergsenda, víðast er það um 50 m hátt.   Heiðnaberg er vestasti hluti Krýsuvíkurbergs. Við austurenda Heiðnabergs er Skriða, forn eldstöð sem er að mestu horfin í hafið. Hæsti hlutinn, Strandberg rís u.þ.b. 70 metra yfir sjávarmál. Nokkru austar er Keflavík og þar austar eru Bergsendar. Fyrir miðju Krýsuvíkurbergi er ljósviti sem var byggður árið 1965. Í berginu er um 100 þúsund sjófuglar.

 

Eldborg undir Geitahlíð

Eldborg er 50 m hár forsögulegur eldgígur sem varð til er þunnfljótandi kvika kom upp um kringlótt gosop. Umhverfis gosopið hlóðust upp brattir gígveggir, sem gerðir eru úr örþunnum hraunskánum sem skvettust úr ólgandi hrauntjörn.

 

Selatangar

Selatangar er gömul verstöð suður af   Núpshlíð og vestan við Ögmundarhraun.Vestan við Selatanga eru Borgir eða Katlahraun, fallegar hraunlægðir með allskonar hraunmyndunum.   Frá bílastæðinu er um hálftíma gangur í austur að fjölda verbúðartófta, hlaðinna fiskibyrgja og fiskgarða úr grjóti. Talið er að um 100 manns hafi stundað útræði frá Selatöngum þegar mest var. Vermenn hættu að stunda róður frá Selatöngum um 1884, en ábúendur í Krýsuvík og Ísólfsskála stunduðu útræði frá Selatöngum fram á fyrstu áratugi 20.aldar.

 

Ögmundarhraun

Þegar Krýsuvíkureldar loguðu var aðalgosið árið 1151. Í því gosi opnaðist 25 km löng gossprunga, og rann hraunið til sjávar bæði sunnan og norðan megin á Reykjanesskaganum. Að sunnan er það Ögmundarhraun en að norðan Kapelluhraun. Þá tók af stórbýlið Krýsuvík sem stóð niður við sjávarbakkann.

 

Húshólmi

Húshólmi er merkur minjastaður suður af   Krýsuvíkur Mælifelli, í austurjaðri Ögmundarhrauns, nær sjávarhömrunum. Þar hefur hraunið runnið til hvorrar handar við óbrennishólma sem nefndur er Hólmastaður í gömlum heimildum. Þar er m.a. fornt bæjarstæði, skálatóftir, garðhleðsla og gerði, en í hrauninu vestan Húshólma er Kirkjulág og fleiri minjar. Samkvæmt gamalli munnmælasögu stóð Krýsuvíkurkirkja í Kirkjulág og stóð uppi löngu eftir að hraunflóðið eyddi bænum.  

 

Óbrennishólmi

Óbrennishólmi er spölkorn suður af Latstöglum sem ganga vestur úr Latsfjalli. Þetta er gróinn hólmi sem sker sig á sérkennilegan hátt úr grófu apalhrauninu. Þar eru fornar búsetuminjar, tvær fjárborgir og vegghleðslur. Önnur fjárborgin virðist vera mjög forn hringlaga hleðsla, en hin nokkuð yngri.

 

Hrútagjá

Hrútagjá er sigdalur sem liggur í norðvesturjaðri eldstöðvarinnar Hrútagjárdyngju í Móhálsadal sunnan við Fjallið eina. Gjáin líkist tröð með mosagrónum hraunbotni á milli klofinna hraunhryggja. Talið er að Hrútagjárhraun hafi runnið fyrir um 5000 árum.   

 

Djúpavatn

Djúpavatn er lítið stöðuvatn í kvos eða gígskál í Móhálsadal sunnan við Trölladyngju og Sogin. Djúpavatn er ekki sérlega djúpt, aðeins 16,7 m og um 150 m2 að stærð. Um 1960 var bleikjuseiðum af Þingvallastofni sleppt í vatnið og þar er ágætis veiði þó fiskurinn sé fremur smár.  

 

Grænavatn

Grænavatn í Krýsuvíkurlandi er forn sprengigígur fullur af vatni sem virðist grænt vegna brennisteinssambanda. Gígvatnið er 44 m djúpt. Í sprengigígum sem ná niður fyrir grunnvatnsflöt eru ávallt stöðuvötn/gígvötn.

 

Búrfellsgjá

Búrfellsgjá er hrauntröð sem liggur að eldgígnum Búrfelli. Frá eldstöðinni rann mikið hraun fyrir um 7000 árum, sem mynda stóran hluta þess gróna lands sem byggðirnar í Hafnarfirði og Garðabæ standa á. Í Búrfellsgjá er Gjáarétt sem er grjóthlaðin fjárskilarétt Álftaneshrepps.